Kerst en Nieuwjaar.

Vanmorgen 6.00 uur Nederlandse tijd vertrekken we weer richting Nederland en dinsdagmorgen rond half zeven zullen we weer op Schiphol landen. Theo moest voor zijn werk nog voor de kerst naar Nederland en toen hebben we toch maar besloten om de Kerstdagen en Nieuwjaar in Nederland door te brengen, ondanks dat we kortgeleden ook al in Nederland waren. We wensen iedereen hele fijne feestdagen en een goede jaarwisseling.

Heren van de thee.

Van onze penvriend Jan Obbens hadden we het boek: "Heren van de thee" van Hella S. Haasse gekregen. Het verhaal in het boek speelt zich af in de omgeving van Bandung. Het gaat over Nederlanders die rond 1871 naar Indonesië vertrokken om daar theeplantages te beginnen. In het boek worden heel veel dingen beschreven over het karakter en de gebruiken van de Indonesische mensen die hier toen woonden en als je dat vergelijkt met nu, is er nog niet zo heel veel veranderd. Het leuke ervan is, dat je je heel goed kunt inleven in het boek nu we hier wonen en ook veel dingen van toen nu toch nog steeds herkennen. Er worden heel veel plaatsen rondom Bandung genoemd en dus hebben we laatst op een zondag maar eens besloten om op ontdekkingsreis te gaan. Het speelt zich voornamelijk ten zuiden van Bandung af en dus gingen we die kant op.

Langs dezelfde route ligt de Kawah Putih (de witte krater) en dus konden we die ook mooi opnemen in onze tocht. Het is een kratermond waar je in af kunt dalen, en waarin een enorm groot meer is ontstaan. De kratermond is helemaal wit van kleur. Het is echt geweldig om er te lopen en een heel bijzondere ervaring. Dubbelklik op de foto's om ze te vergroten.

Langs de weg naar de Kawah Putih die af en toe heel stijl tegen de vulkaan omhoog liep, kwamen we hele grote aarbeiplantages tegen. De aarbeien zitten allemaal in plastic zakken en staan op volgens ons oude rijstvelden naast elkaar. Waarschijnlijk is het klimaat hier voor de aardbeien ideaal. Het is er door de hoogte (ca.2000m) behoorlijk wat kouder. Je kunt langs deze weg overal zelf je aardbeien plukken.

Bij de vulkaan waren allemaal kraampjes, waar je eten of echte aardbeien of pluche aardbeien kon kopen. We hebben even gekeken bij een mevrouw die ayam goring tepung aan het bakken was. Aan het vet te zien is het toch al meerdere keren gebruikt. Dit is toch ook nog steeds iets wat wij niet eten.

Bij de mevrouw hier boven hebben we een aardbei met armen en benen voor Rama (zoontje Agus) gekocht en Agus heeft voor ons 2 doosjes aardbeien gekocht, zodat we zeker niet teveel betaald hebben.

Daarna zijn we doorgereden naar de theeplantages die ook in het boek genoemd worden. We vroegen Agus of hij wist waar een theefabriek was. Daar aangekomen gevraagd of we naar binnen mochten, en natuurlijk mocht dat en kregen we een hele excursie door de theefabriek.

Helaas mochten we binnen in de fabriek geen foto's maken, maar we hebben wel foto's mogen maken van een foto van meneer Rudolf Bosscha, die ook in het boek genoemd wordt, als 1 van de belangrijkste pioniers van de theeplantages daar.

De processen worden nog in dezelfde volgorde uitgevoerd als vroeger, alleen zijn ze wat geautomatiseerd. We zijn getrakteerd op een kop thee en mochten aanschouwen hoe er ongeveer 30 kopjes klaargezet werden voor de theeproeverij die er nog dagelijks plaatsvindt. Dit is een heel ritueel en vindt plaats om de kwaliteit te bewaken.

Idul Adha, een ware slachting voor de moslims.

De afgelopen weken was het niet zo leuk voor mij om met Agus door Bandung te rijden. Overal langs de kant van de weg kwam het stilaan vol te staan met geiten of schapen. Ik ben er nog steeds niet echt achter wat het zijn, maar volgens mij zijn het geiten die op schapen lijken. Toen we dichter bij de dag van Idul Adha kwamen, kwamen er ook ineens koeien bij te staan en ging het aantal geiten gestaag groeien.

Op een gegeven moment maar aan Agus gevraagd hoe of wat, want we willen alles weten hè. De dieren die langs de kant van de weg een plaatsje ingenomen hadden, zouden worden verkocht aan de wat rijkere moslim en deze zou daar dan mee naar de moskee gaan op 8 december, want dan was het Idul Adha. Op de foto hierboven wordt een pas gekochte geit op de motor naar de moskee gebracht.

Bij de moskee aangekomen zouden de dieren onthoofd worden en dan geslacht. De stukken vlees zouden daarna verdeeld worden onder de arme moslims. Heel goed initiatief kan ik niets van zeggen, alleen als hele grote dierenvriend deed mij dit toch wel heel erg veel pijn. Ik kreeg van Theo voortdurend het verwijt je eet zelf ook vlees, dus niet jammeren. Gelijk heeft hij, maar mijn dieren worden niet op zo'n brute manier onthoofd, denk ik nog steeds. Een geit wordt door 1 persoon gekocht en een koe wordt door 7 personen gekocht. De koe kost iets van 700.000 rp (45,00 euro).

Dus elke keer als we er langs reden en ik zag de kinderen vrolijk spelen met de dieren, zelf wetende hoeveel dagen ze nog te gaan hadden zei ik: "ach germ". Of Agus het door had, weet ik niet maar ik heb hem wel duidelijk gemaakt, dat ik niet zou willen kijken als de dieren onthoofd zouden worden. Hijzelf was ook nog nooit bij zo'n festijn geweest en zei dat het ook niets voor hem was. Banyak darah (veel bloed), lijkt me logisch.

Idul Adha was een vrije dag voor iedereen hier in Indonesie, dus ook voor ons. Het is na de Idul fitri de belangrijkste dag voor de moslims.

Agus wilde wel werken, dus gingen wij 's morgens golfen. Ik wist, dat ik op moest passen waar ik keek wilde ik niet een slachtpartij zien, want we waren nog niet bij ons huis weggereden of we zagen iemand met een enorm groot mes bij de securitypost van onze wijk naar de daar de dag daarvoor verzamelde dieren lopen. Er werd dus niet alleen bij de moskee geslacht, maar overal en nergens. Even verderop had zich ook een grote groep mensen verzameld en er was niet veel fantasie voor nodig, om te weten wat er gaande was. Theo wilde wel kijken en zag een koe die voor zijn leven aan het vechten was en erg opstandig was. Ik heb de andere kant opgekeken, want dit ging me toch echt te ver. Hieronder op de foto zijn ze met de slacht bezig bij het huisje.

De volgende dag aan Agus gevraagd of hij ook sapi (rundvlees) gekregen had. Normaal wordt er veelal vis of kip gegeten, rundvlees is gewoon veel te duur. Hij had het inderdaad gekregen en was er ontzettend blij mee. Toch even weer aan de bewaartijd van het vlees denkende ( ze hebben geen koelkast) ook gevraagd of het ondertussen al gekookt was en dat was het geval. Agus zijn vrouw is namelijk al weer een tijdje ziek en dan moet daar niet nog een voedselvergiftiging bij komen. Ze is gelukkig ondertussen al wel weer aan de beterende hand.

Van de nood een deugd maken en de wet van Murphy again.

Omdat we sinds gisteravond weer zonder water zitten en de bak helemaal leeg bleek te zijn. Hebben we vanmorgen maar besloten, dat de jongelui de bak maar verder leeg moeten halen en opnieuw schoon moeten maken.

Door het feit dat we een tijdlang zonder pembantu hebben gezeten, is het er gewoon niet van gekomen om onze watervoorziening schoon te maken.

Dus maken we van de nood een deugd.

We hebben niet kunnen douchen en hebben 2 emmers met water gepakt uit de bak bij het personeel vandaan voor ons toilet. Als alles weer schoon is dan zullen we kijken waar het probleem zit. Agus is al wel achter het huis gaan kijken of er weer een andere leiding op onze leiding aangesloten zat, maar dat was niet het geval. Hopelijk is het geen groot probleem en zitten we niet te lang zonder water. Het is maar goed dat we hier altijd zomer hebben, want als deze schoonmaak nu in Nederland zou moeten gebeuren, dan waren daar maar weinig vrijwilligers denk ik. Het is hier momenteel 24 C in de schaduw en toch vindt Agus het koud nu hij in het water staat.

Nadat wij gisteravond geconstateerd hadden, dat we geen water hadden wilden we de deur op slot draaien en toen bleek het slot niet meer goed te werken. Verder heeft vanmorgen 1 van de waterdispensers het weer begeven. Hoezo wet van Murphy!!!

Hoe bang moeten we zijn?

Het verhaal van Yayah over die 8 mannen en de vastgebonden pembantu was helemaal correct. Ook bleek dat een paar dagen daarvoor eenzelfde soort robbery een straat verderop bij een Koreaanse man heeft plaats gehad. Van de week hebben 8 mannen in de wijk tegenover onze wijk bij een dokter dezelfde actie ondernomen, maar zijn toen door de politie overlopen. 2 zijn er doodgeschoten, iets wat hier veel gemakkelijker gaat dan in Nederland en 6 zijn er gevangen genomen. Waarschijnlijk zijn het dezelfde 8 mannen die ook in onze wijk geweest zijn.

Vorige week is er ook een robbery geweest bij Inger een Deense expat, die hier al jaren woont. 4 mannen met grote kapmessen zijn het huis binnengedrongen, terwijl zij en haar familie uit Denemarken thuis waren en hebben laptops en dergelijke meegenomen.

Het is gewoon duidelijk dat het zich aan het verplaatsen is vanuit Jakarta naar Bandung, toen ik hier in de eerste maanden de krant las was dit gebruikelijk in Jakarta, maar helaas nu ook hier. Het schijnt wel zo te zijn dat het mensen uit Jakarta zijn, want ze zijn waargenomen in een auto met een Jakartaans kenteken.

De security in de wijk is opgevoerd, dus dat is al wel een pluspunt. Het personeel heeft heel nadrukkelijke instructies van ons gekregen.
We zijn ons nu toch zeker wel aan het beraden over dagsecurity.

Selamat ulang tahun, Ibu.

Vanmorgen hoorde ik 4 keer: " Selamat ulang tahun, Ibu semoga selalu bahagia " en dat omdat Ibu vandaag de leeftijd van 52 jaar bereikt heeft. We zijn nu in 6 maanden tijd van samen 100 jaar naar 102 jaar gegaan.

Naar aanleiding van dit gebeuren had ik besloten om met het hele team en natuurlijk mijn Theo op de foto te gaan en zie hier het resultaat:

Net zoals ik vroeger tegen mijn moeder mocht zeggen, heb ik vandaag tegen Yayah mogen zeggen, wat ik als verjaardagsdis wil hebben. Dat zal een mix van Europees eten en Indonesisch eten worden.

-Soto kentang (Aardappelsoep),

-frietjes die maakt ze zelf en die zijn overheerlijk,

-rendang daging,

-een lekkere salade,

-een lekkere groenteschotel

Natuurlijk na een heerlijk fruithapje.

Naast het feit dat ik de felicitaties heb gekregen van mijn "personeel", kamen ze ook met kado's aanzetten. Zie hier de volgende foto's:

2 prachtige kaarten en een mooie stoffen doek met allemaal honden erop van Liliz en Yayah gemaakt door Yayah haar gehandicapte dochter. Verder nog een bos bloemen van Liliz.

Agus deed mij de hele tijd geloven, dat hij niets voor mij had en dat hij dat vervelend vond en ik maar tidak apa apa (geeft niet) zeggen. Later toen ik thuis kwam van golfen, was het volgende bloemstuk bezorgd. Geregeld door Ayu(Agus zijn vrouw).

Van mijn caddie op de golfbaan, die ook pas vanmorgen hoorde dat ik jarig was, kreeg ik, toen ik de baan gelopen had een schitterende tas. Dat had ze allemaal nog gauw geregeld voordat we de baan op gingen. Is het niet allemaal geweldig!!! Je hoort mij niet zeggen dat ik niet het gevoel heb dat ik jarig ben.

Vanuit Nederland ook diverse gelukwensen op diverse manieren:

sms, e-cards, en post. Dank jullie wel!!!

Fotosessie met de verpleegkundigen.

De zondag voor dat we naar Bali vertrokken, zijn we nog een keer naar het ziekenhuis gegaan om de verpleegkundigen heel hartelijk te bedanken voor de goede zorgen voor Tiwi en de geweldige ondersteuning. Ik wist dat de groep verpleegkundigen waar ik het meest mee te maken had gehad, dan zou werken. We hadden een hele doos vol met donuts meegenomen. De Indonesiërs zijn gek op zoet en het liefst nog met chocola.

Op een gegeven moment vroeg ik ze, of het goed was als we een foto van hen zouden nemen. Fijn dat je tegenwoordig met je telefoon foto's kunt maken. Indonesiërs vinden het geweldig als er een foto van hen genomen wordt, hoewel het natuurlijk door hun verlegenheid (malu) vaak niet meevalt om te poseren.

Ook nu werd daar enorm enthousiast op gereageerd en ze lieten allemaal direct al het werk, waar ze mee bezig waren uit hun handen vallen en gingen de zusterkamer een klein beetje verbouwen. Besloten werd dat ik ook op de foto moest en dat dan de twee meest gezette dames op een krukje voor de anderen moesten zitten.

De foto hieronder is de eerste foto die we namen en je kunt duidelijk de verlegenheid van de zusters een beetje zien. Ook is duidelijk te zien hoe klein de Indonesiërs zijn, want die 2 achter mij zie je maar half terwijl ik toch zit.

De hoofdverpleegkundige die zo gezellig naast me zit, is een geweldige hoofdzuster en medisch heel goed onderlegd. De voorgaande dagen kon ze ook al niet van mijn armen afblijven, daar moest ze elke keer even over heen strijken. Het is echt een schat van een mens.

Omdat de foto niet gelukt was, want halve gezichten hebben we niets aan, nog maar 1 gemaakt.

Ook nu is nog duidelijk te zien dat ze nog niet helemaal ontdooid zijn en dus zeiden we: "nog 1 voor de zekerheid". De 2 dames achter mij hadden ondertussen ook een oplossing voor hun lengteprobleem gevonden. Ze zijn namelijk op de stijlen van de krukjes gaan staan.

En zie hieronder het geweldige resultaat. Je hebt dus 3 foto's nodig om ze een beetje op hun gemak te stellen. Maar zijn het niet stuk voor stuk geweldige meiden, ze zijn echt het prototype van de gewone Indonesiër: heel erg lief, zacht, vriendelijk en altijd vrolijk en goedlachs.

Terug uit Bali en alle deuren op slot.

We zijn gisteren weer uit Bali vertrokken en goed aangekomen in Bandung. Bali is toch duidelijk een ander Indonesisch eiland dan Java. Het eiland is veel rijker en de infrastructuur is er veel beter. Natuurlijk ook wel logisch met al die toeristen, hoewel die het de laatste tijd weer in grote getale laten af weten. Australië heeft sinds dat de Bali-bombers geëxecuteerd zijn, een negatief reisadvies voor heel Indonesië afgegeven. De Australiërs die hier zitten, worden van dag tot dag door de Australische ambassade op de hoogte gehouden. Wij hebben ook even gekeken of het wel verstandig was, maar we zaten in Sanur en niet in Kuta Beach (het Majorca van Bali). Daar waren ook de 2 vorige bommen. We hebben Kuta dan ook bewust gemeden.

Wel wordt ons voor heel Indonesië geadviseerd waakzaam te zijn en is men ook overal nog veel alerter dan voorheen. Als je nu in de buurt van een veel door blanken bezocht gebeuren (winkelcentra, hotels en restaurants) komt, dan wordt de auto van binnen en van buiten gecontroleerd. Gewoon een goede zaak.

We hebben een lekkere strandvakantie gehad, met veel lezen en sudoko puzzels. Het was er erg warm en toch zouden wij wel iets gewend moeten zijn. We hebben 1 dag een chauffeur met auto gehuurd en hebben alle bijzondere dingen bezocht. We zijn nog naar Marjan geweest, de Indonesië deskundige van mijn cursus ter voorbereiding op het verblijf in Indonesië. Ze heeft een schitterend huis aan zee en daar hebben we heel erg lekker Balinees gegeten. Marjan heeft 7 man personeel in dienst, dus we hebben fijn kunnen praten over al dat personeel en hoe er mee om te gaan.

Gisteren toen we thuis kwamen zat ons hek op slot en dat was raar, omdat Yayah er nog was. We hebben daar verder geen aandacht aangegeven, maar vanmorgen toen Agus terugkwam van Theo wegbrengen, moest hij aanbellen terwijl Yayah, Liliz en ik thuis waren. Nog niet echt over nagedacht, maar toen ik vanmiddag thuiskwam van boodschappen doen, moest Agus wederom de poort met de sleutel openen. Toen toch maar eens gevraagd waarom die deuren de hele tijd op slot zitten.

Nou dan krijg je het vraag en antwoord spelletje weer. Agus zei:"dat is beter Ibu" en ik vraag dan voor de 2de keer;" waarom Agus"? Hij weer:" 's middags kun je beter de deur op slot hebben, Ibu". Volgens mij zit die de hele dag op slot, dus nog maar een keer:" WAAROM, AGUS"? Ik zie wel de hele tijd aan zijn gezicht, dat ik iets heel moeilijks vraag en hij zich geen houding weet te geven. Er is dus duidelijk iets aan de hand.

Op dat moment komt Yayah aanlopen en zegt Agus opgelucht: " vraag het maar aan Yayah". Oké, ik richt mij naar Yayah en vraag waarom die deuren van ons voortdurend op slot zitten. Nou en daar kwam het verhaal: Bij onze achterburen is voor 2 dagen terug bezoek geweest van een achttal mannen, die duidelijk gewacht hadden totdat de eigenaresse ging joggen en de pembantu alleen thuis was om ongeveer 6 uur 's morgens. Ze hebben de pembantu gekneveld aan handen en voeten en haar mond dichtgeplakt, volgens Yayah. Sinds die tijd is Yayah heel erg bang en heeft ook PakHandi onze nachtwaker gezegd, dat ze alles op slot moet doen overdag. De mensen waar ingebroken is, zijn Chinezen, nou is dat weer een verhaal apart, want Chinezen zijn hier helemaal niet geliefd. Dus dat kan ook de achterliggende gedachte zijn.

Deze Chinezen hebben 2 enorme grote herdershonden en op de 1 of andere manier hebben ze die ook stil kunnen krijgen. Moslims houden helemaal niet van honden, want die zijn net zoals varkens onrein. De meeste zijn ook bang voor honden. Uit alles blijkt dus wel dat het een bijzonder verhaal is.

Toen Theo naar India was, heb ik hier ook iets vreemds meegemaakt. Ook 's morgens een man die maar aanhoudend bleef aanbellen, later op mijn hek ging timmeren met een steen of zoiets en maar Missis roepen.

Ik heb me schuil gehouden, maar had al wel tegen Theo gezegd de volgende keer dat ik alleen zou zijn, dan wil ik dat PakHandi hier ook overdag is.

Wat er nou allemaal gebeurd is, moeten we nog eens beter zien te achterhalen, maar ik heb begrepen dat de bewaking in de wijk is aangescherpt en dat men vaker een ronde gaat doen.

Ik woon nota bene 2 huizen van een hele hoge pief bij de politie vandaan. Om nou te zeggen dat ik bang ben dat valt wel mee, ook omtrent dit zullen we duidelijk meer waakzamer moeten zijn en niet direct het hek of de deuren open moeten doen.

Misschien er ook nog voor zorgen, dat er nog wat langer bewaking is 's morgens. We zullen het er vanavond nog maar eens over hebben. Hopelijk heeft Theo nog wat informatie van Gary kunnen vergaren, want die woont 1 straat verder op hier in de wijk.

Vakantie Bali.

Vanmorgen vertrekken we voor onze 25-jarige huwelijksreis naar Bali en volgende week maandag komen we weer terug. Vanaf dan hoop ik ook weer leuke verhalen op het blog te kunnen zetten.

Tiwi is vanmiddag om 12.35 uur overleden.

Tiwi is vanmiddag thuis in haar vertrouwde omgeving overleden. Maandag was ze opgenomen, nadat ze het thuis niet meer volhield met haar opgezette buik. Daarna heb ik dagelijks in het ziekenhuis gezeten om van alles te regelen. Elke dag ging Tiwi verder achteruit. Samen met de hulp van Denise hebben we een plan gemaakt en geprobeerd de dokter daarin mee te krijgen. Dit alles was heel erg frustrerend, omdat er 2 culturen tegenover elkaar zaten en dat botste nogal eens met de opvattingen over het eerlijk tegen de patiënt en de familie zeggen hoe de prognose was.
Elke dag werd er bloed geprikt het liefst zelfs 2x per dag, terwijl de uitkomst van tevoren te voorspellen was en er never nooit een verbetering kon plaatsvinden. Verder vonden er nog meer van dit soort onnodige onderzoeken en behandelingen plaats. Het erge ervan was, dat die alleen maar konden plaats vinden, omdat daar blanken waren die betaalden. Dus als je het probeert goed te doen, door haar lekker op een bed te laten liggen in een ziekenhuis, omringt met de nodige zorg, dan wordt dat teniet gedaan door al dit soort onnodige onderzoeken.
Donderdagmiddag kreeg ik te horen dat een andere dokter het zou overnemen, omdat de dokter die ze had buiten Bandung zou zijn. Dit was niet goed, want juist met deze dokter hadden we afspraken gemaakt. 's Avonds werd ik gebeld dat de nieuwe dokter graag 2 testen wilde doen, om te zien waardoor de kanker ontstaan was en of wij dat wilden betalen.
In mijn ogen volledig overbodig en alleen maar een extra belasting voor Tiwi. Dus mijn antwoord was negatief en ik heb direct aangegeven dat ik een gesprek wilde met de nieuwe dokter.
Vrijdagmiddag is Denise met mij mee naar het ziekenhuis gegaan en heeft ze Tiwi onderzocht en kwam toen tot de conclusie dat ze al aan het sterven was. Wij hebben de zusters verteld dat er alleen nog maar Tender, Love en Care mocht plaatsvinden, naast het geven van vochtafdrijvende medicijnen en eventueel pijnstillers. Ze begrepen ons volledig, maar de dokter was de baas. Ze zouden het doorgeven aan de dokter.
Toen ik 's avonds net weer thuis was, werd ik door dezelfde zuster weer gebeld, om te zeggen dat de dokter er om 20.00 uur zou zijn. Ze durfde duidelijk niet onze opmerkingen aan de dokter te vertellen.
Dus zijn Theo, Denise en ik tegen 20.00 uur naar het ziekenhuis getogen. Daar hebben we de dokter duidelijk gemaakt, dat ze moest ophouden met testen en onderzoeken omdat het toch geen enkele zin meer had. Ze zei dat als mensen in het ziekenhuis liggen, er altijd onderzoek moest plaatsvinden en daar waar het leven verlengd kon worden dit gedaan moest worden. Ze bevestigde nogmaals dat ze niets over de prognose van de patiënt mocht zeggen tegen de familie of de patiënt.
Na heel veel praten kwam ze met de oplossing dat ze tegen de man van Tiwi zou zeggen dat hij haar beter mee naar huis kon nemen. Omdat ze niet konden opereren en niet het vocht uit haar buik konden halen vanwege infectie gevaar en bloedingen. Ze zou dan nog wel medicijnen meegeven voor die buik. Wij stonden er ook op dat ze morfine kreeg, want ze had heel erg veel pijn. Nou via China, Australië en Amerika kwam ze in de buurt van Amsterdam terecht met het duidelijk maken aan de man van Tiwi, dat hij haar beter mee naar huis kon nemen. Het is normaal dat mensen naar huis gaan om daar te sterven, maar dat had hij toch nog niet echt begrepen bleek de volgende dag.
Vanmorgen om 6.30 uur werden we gebeld door haar zoon, dat ze Tiwi naar huis wilden halen, maar dat ik haar man maar even in het ziekenhuis moest bellen. Toen ik hem belde vertelde hij, dat Tiwi niet naar huis kon, omdat de administratie gesloten was en dat die pas morgen om 10.00 uur open zou gaan. Ik heb nog even met een zuster gesproken, maar begreep dat er niets anders op zat dan direct naar het ziekenhuis te gaan, want dit was gewoon te gek voor woorden.
Daar aangekomen hebben we gezegd dat we wel weer geld als een deposit wilden storten, maar dat zij er voor moesten zorgen dat er een ambulance kwam en dat Tiwi naar huis kon gaan. Jammer genoeg gaan er ontzettend veel deuren open, als blanken hier zeggen dat ze wel geld storten als deposit. Toen kon ineens van alles en hadden we het vrij snel allemaal geregeld, alleen bleek toen ineens dat de man van Tiwi zijn zoon van 23 jaar niet goed had ingelicht. De zoon wilde de dokter weer opnieuw spreken of er toch niet nog een alternatief was.
Dus het hele verhaal begon weer opnieuw. Gelukkig heeft de dokter hem aan de telefoon duidelijk gemaakt dat het niet uitmaakte of zijn moeder in het ziekenhuis zou liggen of thuis. Toen we ongeveer 3 uur in het ziekenhuis geweest waren vonden we het wel genoeg en hebben vader en zoon meegedeeld dat we alles geregeld hadden, dat Tiwi uit het ziekenhuis kon vertrekken met een ambulance als zij dat wilden. Ik wilde wel hebben dat ze ons op de hoogte hielden van hun beslissingen. Vader en zoon discussieerden over het wel of niet naar huis gaan van Tiwi en zoon vond dat de hele familie er over moest beslissen.
Om half twaalf belden ze mij dat Tiwi thuis was. We hebben Hans gebeld de man van Jutta, de vorige werkgever van Tiwi en zijn samen met hem naar Tiwi haar huis gegaan. Hij had Tiwi namelijk tot nog toe niet gezien. Toen we daar aankwamen lag Tiwi op een bed omringd met ontzettend veel mensen en religieuzen die allemaal uit de Koran aan het voorlezen waren. We zijn heel even gebleven en gezegd dat als er nog iets was wat we voor ze konden doen, dan moesten ze maar bellen.
Om iets voor 1 uur werd ik gebeld, dat Tiwi om 12.35 uur overleden was, dus vrij snel na ons vertrek.
Ongeveer 3 uur later is ze al begraven.

Kreeg net het volgende smsje en dat doet je toch wel wat:

Misis I just wanna say thank you very much, for all your attention, all suport and all your money, for pay all medication in hospital, kami sekeluarga (wij de hele familie) mengucapkan (spreken)banyak terima kasih (heel veel dank), your the great BOS on EARTH. Thank's a lot's. Misis Titia, Mister Theo.

Tiwi zal niet meer terug komen.

Maandag met de man van Tiwi een gesprek gehad. Hij zei dat Tiwi een operatie moest hebben en dat dat 26 miljoen(1950,-- euro) rupiah zou gaan kosten. Het zou 26 miljoen in het ene ziekenhuis zijn, waar ze nu onder behandeling was of 15 miljoen rupiah bij een ander ziekenhuis voor Indonesiers en dan krijgen ze 11 miljoen rupiah van één of andere instantie.
Hij had de status van Tiwi bij zich en ik had hem gevraagd of ik daar een kopie van mocht maken.

Later die middag heb ik de ingescande documenten naar Denise gestuurd. De Nederlandse internist die ik hier ook vorig jaar oktober gesproken had als voorbereiding naar Indonesië. Ik heb het zo druk gehad met allerlei andere dingen hier, dat ik Denise tot nu toe nog niet gesproken had. Wel veel over haar gehoord, want zij en haar man worden natuurlijk door veel expats geraadpleegd en zitten natuurlijk zelf ook gewoon in dat wereldje. Helaas golft ze niet.

Denise belde mij 's avonds op en zei dat het er heel slecht uit zag. Ze stelde voor om met de behandelende arts te gaan praten. Dat kwam goed uit want Tiwi had dinsdag een afspraak met deze dokter. Dus dinsdagmorgen heb ik gevraagd of wij (Denise en ik) mee mochten en met de dokter mochten praten. Dit was goed en dus zei ik, dat ik Tiwi bij haar huis zou komen ophalen.

Nou kan je met een auto niet de kampung inrijden, omdat die alleen maar toegangkelijk is via een heel klein gangetje. Dus daar aangekomen vraag je je dan af hoe nu verder. Ik weet helemaal niet wat wel mag en wat niet gebruikelijk is. Gelukkig komt er dan vaak wel een opmerking van Agus, waar ik uit op kan maken wat ik moet doen.
Hij stelde voor dat hij naar het huis van Tiwi zou lopen, om te zeggen dat we er waren. Na een tijdje kwam hij terug met achter hem aan een zeer slecht uitziende Tiwi, die helemaal geel was en heel erg vermagerd. Ze kon bijna niet lopen.

Daar achteraan alle vrouwen die op dat moment volgens mij in de kampung waren. Dit was zo indrukwekkend en dat heeft zo veel indruk op mij gemaakt, dat het nog steeds op mijn netvlies staat. Ze begeleiden haar allemaal naar de auto en binnen de kortste keren was mijn auto dubbeldik omringd met allemaal vrouwen.
Allemaal heel dankbaar en allemaal wilden ze een glimp van mij opvangen. Ook de zoon en de man van Tiwi wilden mee en dan krijg je een probleem waar ga ik zitten. Ik hoor namelijk niet naast een man te zitten, dus achteraf blijkt, dat ik eigenlijk bij Agus voorin had moeten zitten, maar ik wilde Tiwi eigenlijk zien om te kijken hoe erg ze er aan toe was. Dus ik ben bij haar en haar man achterin blijven zitten. Onderweg nog de stoel bijna in slaapstand gezet, want ze had een enorme dik opgezette buik, waar ze erg veel pijn aan had.

In het ziekenhuis hebben Denise en ik, nadat Denise ook even naar Tiwi gekeken had een gesprek aangevraagd met haar dokter. Beide dokters waren van mening dat het niet meer te genezen was en dat Tiwi eigenlijk al in een terminale fase verkeerde. Ook al was ze eerder naar de dokter gegaan, dan had het niets uitgemaakt, zelfs in Nederland niet. Deze vorm van leverkanker is niet te behandelen.
Nu is het gebruikelijk in Indonesië, dat er nooit tegen de patiënt gezegd wordt, dat ze dood gaan dus ook in dit geval niet. Wij hebben dat te respecteren. Nou heeft deze dokter wel tegen de man van Tiwi gezegd, dat opereren niet mogelijk was, maar blijkbaar is dat niet doorgedrongen, dus ik heb de dokter gevraagd het hem nog een keer te vertellen, want anders zou het zo lijken dat wij op het laatste moment toch niet wilden betalen.
Nadat de 2 doktoren het nog even over het ziektebeeld gehad hadden, heb ik de dokter gevraagd wat hij nu verder van plan was te doen. De dokter van Tiwi gaf haar 6 maanden, maar Denise denkt eerder in de richting van 3 maanden. Haar buik kon d.m.v. een punctie wat ontlast worden, maar het zou zeer snel weer zo opgezet zijn. Verder was het risico op een infectie enorm groot en dan zou het ook afgelopen zijn.
Daarna heb ik hem gevraagd wat hij ging doen, als ze ontzettend veel pijn zou krijgen en gelukkig nam hij toen het woord morfine in zijn mond. Al met al kwamen Denise en ik bij hem vandaan met zoiets van, gelukkig ze heeft in ieder geval een goede dokter naar westerse maatstaven, die zijn hier namelijk maar sporadisch, als ik Denise mag geloven.

Bij Tiwi aangekomen, kregen we allebei van die blikken van hoe is het met haar. Ze bleven maar doorvragen en Denise zei op een gegeven moment tegen mij: "Sorry ik moet het zeggen ik vind dit zo vreselijk". Toen hebben we Tiwi, haar man en de rest(ondertussen waren er een paar vriendinnen en familie gekomen) maar verteld, dat een operatie niet mogelijk was.
Dit was natuurlijk geen leuke boodschap en eigenlijk hadden we met de dokter afgesproken dat hij dat nog een keer weer tegen de man van Tiwi zou zeggen.
Gelijk daarna kwam de dokter dan ook om de man van Tiwi bij zich te roepen om het hem dan nog een keer te vertellen. Toen hij bij de dokter vandaan kwam zag ik aan hem, dat hij het nu allemaal wel begreep.
Nadat hij de familie ingelicht had, ben ik bij hem gaan zitten en toen zei hij tegen mij:" een operatie is niet mogelijk". Ik zei tegen hem dat Tiwi medicijnen zou krijgen en dat er eventueel iets met haar buik gedaan zou worden en dat wij dat allemaal zouden betalen. Nu klinkt dit raar, maar geloof me als er geen geld is, dan kun je het gewoon schudden. Bij binnenkomst in het ziekenhuis dien je eerst te betalen, voordat je verder mag.

Nadat er bloed geprikt was en een onderzoek bij Tiwi, heb ik nog even met de dokter gesproken en hij gaat nu volgende week een punctie doen, dan wordt ze dinsdag opgenomen en woensdag mag ze dan weer naar huis. Ik heb ook de familie aangeboden om vanaf nu haar naar het ziekenhuis te brengen en te halen. Ze kan lekker in onze auto liggen en dat is toch iets wat je op z'n minst moet doen.

Tiwi is 47 jaar, een pembantu met een eigen huisje, dat houdt in dat ze altijd heel erg hard gewerkt heeft en zeer goed met haar geld om is gegaan. Het is een bijzonder lieve vrouw, waardoor het nog veel moeilijker is om dit te accepteren. Zelfs beide doktoren hadden het er moeilijk mee en ik dacht altijd, dat die over dit soort dingen heel gemakkelijk heen zouden stappen, maar gelukkig ben ik er achter gekomen, dat dat ook gewoon mensen zijn. Deze 2 in ieder geval wel.

De gezondheidszorg in Indonesië.

Agus is weer beter. Hij heeft woensdagavond in het ziekenhuis aan 2 infusen gelegen in elke arm 1. Dit is een veel voorkomend verschijnsel hier in Indonesië en volgens mij is het gewoon een tekort aan voedingsstoffen en mineralen. Door de Ramadan leveren ze natuurlijk ontzettend veel in en blijven ze zoals Agus doet gewoon doorwerken. Daarna dan nog met de Idul Fitri de zeer vermoeiende reis (9 uur durende busreis met een oude overvolle bus over soms slechte wegen) naar de kampung van zijn vrouw.

Hij moest van de dokter 2 dagen in het ziekenhuis blijven om volstrekte rust te houden, maar hij heeft blijkbaar de dokter kunnen overtuigen, dat hij dat thuis wel zou doen en is dus woensdagnacht nog naar huis gegaan. Donderdag meldde hij ons dat hij vrijdag weer kon werken. Zonder dat wij wisten wat hij had en wat ze met hem gedaan hadden, hadden wij hem zelf al gezegd, dat hij niet eerder dan maandag weer mocht komen werken en dat hij moest rusten.
Maandag liet hij mij al zijn medicatie en rekeningen zien en ook het briefje van de dokter, dat hij 2 dagen moest rusten.
Het mag duidelijk zijn, dat hij van mij toch behoorlijk op zijn donder heeft gehad, omdat hij niet naar dit soort dingen luistert en wij en zijn gezin er niets aan hebben dat hij zich voortdurend niet goed voelt. Hij maakte zich zorgen dat Bapak niet naar kantoor kon of naar Jakarta, op zich natuurlijk heel erg lief, maar gezondheid gaat voor.

Daarna heb ik Agus ook Tiwi weer laten bellen en daar kwam nog veel slechter nieuws vandaan. Ze schijnt kanker te hebben. Dit was voor mij een enorme dreun in mijn gezicht en ik had het dan daarna ook behoorlijk gehad. Gelukkig had ik een afspraak met Carol om te gaan golfen en wat was ik blij dat ik even 5 uur iets anders kon doen dan zitten piekeren over Tiwi en mijn pembantu's. Hoewel ik maar weinig ballen goed geslagen heb, was ik er toch even uit.

Dinsdag was ik weer in staat om met Agus te praten over waar Tiwi kanker had en hoe verder. Ik kreeg van Agus uitgelegd hoe kindjes geboren worden en daar had het mee te maken. Ik denk dus dat het de baarmoeder is. Het was nog niet zeker of ze geopereerd kon worden. Ik had Carol natuurlijk vertelt over wat ik te horen had gekregen en die vond het maar raar want haar pembantu had Tiwi 2 dagen daarvoor (zaterdag dus) gebeld en toen had ze niets gezegd. Dus om meer duidelijkheid te krijgen heeft Carol haar pembantu dinsdagmiddag naar Tiwi gestuurd om te vragen of ze kanker had. Op een gegeven moment moet je het op zo'n manier doen, anders zijn we over 2 jaar nog bezig. Die kwam weer terug met dat het haar lever was en dat ze 2 dokters had en de 1 zei van wel kanker en de ander van niet. Voor zover Carol begreep hadden ze alleen maar bloed geprikt en op basis daarvan deze conclusies getrokken.

Al met al weten we nog niks, alleen dat ze steeds magerder en zwakker wordt en veel slaapt en moe is.
Ik heb Carol gevraagd Jutta op de hoogte van alles te stellen om te kijken of we eventueel met hen de kosten kunnen delen. Beter maken kunnen we Tiwi niet, maar haar de medische faciliteiten aanbieden in de vorm van het betalen van de rekeningen kunnen we wel. Ze is gewoon een ontzettend lieve vrouw(45 jaar) en ze is het waard om er voor te zorgen, dat ze die medische behandelingen krijgt, die ze moet hebben.
Dit nu weer meemakend, moeten wij ons in Nederland toch goed realiseren, dat we het maar goed hebben met onze gezondheidszorg. Ik vraag me dus ook af, hoeveel mensen er hier sterven, om de doodeenvoudige reden dat ze het geld niet hebben om naar een dokter of ziekenhuis te gaan.

Jutta heeft in tussen ook al gemaild, dat ze mee wil betalen. Ze bevestigde nog een keer dat Tiwi 6 jaar bij haar had gewerkt en maar 3 dagen ziek was geweest. Ook haar man, die hier nog steeds in Bandung is, heeft geprobeerd te achterhalen, wat er nu aan de hand is bij een goede vriend van Tiwi en die is er ook niet achter gekomen hoe het zit. Het is ontzettend frustrerend, dat je niet die informatie kan krijgen, die je wilt hebben. Het komt omdat de mensen gewoon te verlegen en schuw zijn om jou als blanke daar mee te belasten. Als je vraagt hoe het met ze gaat, zullen ze altijd zeggen: "baik( goed)".

Daarnaast kwam Carol ook nog met de opmerking, dat ze misschien wel verkeerde medicatie krijgt en daardoor misschien nog wel zieker wordt, dan dat ze is. De doktoren geven hier heel gauw maar meerdere soorten medicijnen voor de zekerheid. Dat verklaart dan ook het feit, dat als ze naar de dokter gaan, met handen vol verschillende medicijnen bij mij terug komen. Waarschijnlijk willen de heren doktoren hier ook geen gezichtsverlies lijden, door er naast te zitten met hun diagnose. Dit zit zo ingebakken in hun cultuur, af en toe gewoon eng.

Yayah heeft een schoondochter en die wil graag werken, dus Yayah heeft gevraagd of die dan zolang Tiwi ziek is, hier mag komen werken. Ze zullen dan samen het pembantu werk doen en Yayah natuurlijk ook koken. Ze wil haar schoondochter Lilis geheten, dan wegwijs maken in het pembantu werk. Dus morgen als Theo weer terug is uit India, krijgen we ons zoveelste sollicitatiegesprek en de zesde pembantu zal dan ongetwijfeld maandag beginnen.

Houdt het dan nooit op!!!

Onze kokkie doet het geweldig en is ontzettend lief en zorgzaam. Zie bijgaande foto's van een Europese maaltijd en natuurlijk Yayah. Ze is altijd heel erg trots op dat wat ze bereid heeft en glundert als je er alles over wilt weten.
Haar Indonesisch koken is ook echt geweldig en ziet er nog indrukwekkender uit. Wij gaan eigenlijk elke avond uit eten, maar dan thuis. Wie wil dat nou niet.





Het fijne ervan is, dat ze me nooit vraagt wat ik wil eten, tot nog toe maakt zij gewoon iets. Eerst altijd een klein beetje soep, dan hoofdgerecht en dan ons fruithapje (semangka (watermeloen), red melon, ananas, mango en druiven).


De afgelopen tijd begon ons stil alarm diverse keren 's nachts om onverklaarbare redenen te piepen. Dus kwam maandag de man van het alarm.

Op een gegeven moment kwam Agus, die van ons de opdracht had het allemaal te regelen, naar beneden met een bewegingssensor. Deze bleek stuk te zijn. Ik had nog nooit ergens een sensor zien zitten, en Agus wist ook niet waar hij vandaan kwam.
In eerste instantie had ik helemaal geen zin om me daar druk over te maken, maar een nieuwe zou 1,8 miljoen Rp.(€135,00) kosten. Dat geld geef ik veel liever uit aan de gezondheidskosten van mijn personeel, dan aan een bewegingsmelder van Ibu Asep. Dus ik legde direct het werk stil, want ons probleem was in wezen al opgelost met het leggen van een nieuwe kabel en dat kostte 250.000Rp (€18,75) .
Ik zei: "dan maar geen bewegingsmelder", maar er was buiten mij om al weer contact geweest met Ibu Asep en blijkbaar vond die toch dat er een nieuwe moest komen.
Theo gebeld en die heeft Pak Bina van kantoor laten bellen om te zeggen, dat wij niets zouden betalen voor die sensor. Toen wilde ze sam sam doen, maar wij vertikken het om ook nog maar 1 ding in dit huis verder te betalen. Als je kijkt hoe de tegels boven gerepareerd zijn, dan zouden wij ons doodschamen. Uiteindelijk is de bewegingssensor er gekomen en betaald door Ibu Asep.
Wij hebben nu een bewegingssensor ergens zitten, waarvan we allebei zeker weten dat daar nog nooit 1 gezeten heeft. Waarschijnlijk zijn we weer met z'n allen bedonderd en dacht die man die betalen zo'n ding wel. Ik weet het niet en ik wil het ook niet weten.

Nu Yayah er is, is er weer wat rust in huis gekomen en woensdag had ik mij dan ook voorgenomen, om eens die dingen te doen, die ik al heel lang van plan was. Gewoon lekker shoppen, naar de manicure/pedicure (misschien nu eindelijk die massage eens proberen) en al dat soort dingen.
Ik ben met Theo in de auto meegereden richting kantoor en toen met Agus door naar een winkel die weegschalen verkoopt. Ja weegschalen, want nu door het koken van Yayah, wil ik toch wel degelijk mijn gewicht in de gaten houden.
De winkel bleek nog tutup (gesloten) te zijn en Agus ging vragen wanneer die weer open zou gaan. Hij kwam terug en zei iets van: "nog dicht, Ibu".
Dan maar naar het reisbureau, want op 16 november zijn wij 25 jaar getrouwd en dan willen we eigenlijk naar Bali gaan. Ik heb daar informatie gehaald en bij terugkomst in de auto, stelde Agus voor om terug te gaan naar de weegschalen winkel. Daar aangekomen bleek deze nog steeds dicht te zijn. Het was al na negenen en ik dacht dat hij begrepen had, dat de winkel om negen uur open zou gaan.
Hij zei tegen mij, dat ik maar even rond moest gaan kijken, er waren nog wel meer winkels (de meeste waren dicht). Ik dacht wat maakt het uit, ik mag eindelijk rondwandelen. Na een tijdje had ik het wel gehad en besloot om in de auto te gaan wachten. In de buurt van de auto aangekomen, zag ik de bestuurdersstoel helemaal plat liggen met Agus daarop. Ik dacht:"oh, jij wilde even slapen".
Ik ben bij de deur van de winkel gaan staan, al kijkend naar de "slapende" Agus. Hij wist dat ik tegen 10 uur terug zou komen en even voor 10 uur gaat hij rechtop zitten en gooit de deur open. Ik zie, dat hij zich helemaal niet goed voelt en ga naar hem toe.
Hij ziet er heel slecht uit, zijn ogen staan heel raar en zien er ook vreemd uit en hij zegt, dat hij heel erg duizelig is. Ik zeg dat hij weer moet gaan zitten (als Ibu staat dan hoort het personeel ook te staan, tenzij er nadrukkelijk gezegd wordt dat ze moeten gaan zitten). Ik kijk het een tijdje aan en zit me af te vragen hoe dit op te lossen. Ik begrijp dat we naar huis moeten, maar hoe?
Hij zegt dat het wel weer gaat en dat we naar huis kunnen rijden. Ik maak hem duidelijk, dat ik binnen in de auto zit en geen ongelukken wil. Hij rijdt naar huis op de manier, zoals ik hier waarschijnlijk ook zou rondrijden. Rustig, alles en iedereen voorrang gevend.
Thuis aangekomen zeg ik dat hij naar de dokter moet gaan, hij verdwijnt naar de kamar mandi("badkamer") en ik ben hem kwijt. Toen maar tegen Yayah gezegd dat Agus ziek is. Deze ging gelijk kijken, want dat is toch op hun terrein. Yayah ging zich om hem bekommeren en toen ze terugkwam was Agus op bed gaan liggen slapen, omdat hij niet met de motor naar huis durfde. Even later zag ik hem weer zwalken en zei dat hij nou toch echt naar een dokter moest gaan. Maar nee ze hadden met z'n 2-en bedacht, dat hij verkouden zou worden en Yayah kon hem daar vanaf helpen. Helemaal begreep ik het niet, maar ze gaven mij te kennen, dat het allemaal goed kwam. Ik vond hem er nog steeds zo slecht uitzien, dat ik daar wel degelijk heel erg mijn twijfels had en was al een plan aan het maken hoe ik hem bij een dokter kon krijgen. Ik ergerde mij aan het feit, dat er in de garage een auto stond, dat ik meer dan 30 jaar rijervaring heb en dan deze zieke jongen niet naar een dokter of ziekenhuis kon brengen.
Toen ik even daarna weer polshoogte ging nemen bij Yayah zei ze: "mau melihat, Agus?"(wil je agus zien?). Ik dacht: "oh mijn god wat heeft ze nu met hem gedaan?" Ik zei een beetje aarzelend "ja" en ze nam me mee naar hun keukentje en daar zat Agus. Leunend op het aanrecht, nog steeds ziek en ze beval hem om zijn shirt omhoog te doen.
Oké: zwaargelovige moslimman, vreemde vrouw, ook nog Ibu en dan krijg je het bevel om je shirt omhoog te doen. Zowel Agus, als ik hadden hier allebei een beetje een ongemakkelijk gevoel bij. Hij keek mij aan met van die vragende ogen wil je dat echt? Maar resoluut als Yayah is, spoorde ze hem nog een keer aan, om zijn shirt omhoog te doen. Hij deed zijn shirt met behulp van Yayah omhoog en toen....
Ik geloofde mijn ogen niet, over zijn hele rug had hij enorme striemen met onderhuidse bloedinkjes. Aan weerskanten van zijn ruggengraat liepen de striemen van zijn nek tot aan zijn broekriem symmetrisch schuin naar beneden, alsof hij met een zweep goed geslagen was. Ik keek hen beide aan zo van: "en wat moet dit dan zijn?"
Yayah begon heel enthousiast uit te leggen, dat ze met een munt en een eigen gemaakte oplossing, dat in een jampotdekseltje zat, over Agus zijn magere rug had zitten krassen. Volgens hen zou Agus over een kwartiertje weer beter zijn.
Ja ja, dacht ik en vond dat we nu genoeg van dit soort dingen gedaan hadden en vond dat hij maar eens heel snel naar een dokter moest. Ik zag hem even daarna naar buiten zwalken en vroeg hem wat hij ging doen. Toen hij zich omdraaide, knalde hij bijna tegen de garagedeur en moest zich er vervolgens aan vasthouden. Hij wilde met een ojeg(motortaxi) en een angkot(omgebouwd busje die als bus dienst doet) naar huis gaan.
Nou willen wij al helemaal geen gebruik maken van dit soort vervoersmiddelen als we niets mankeren, maar dan nog zo ziek ook, dat dus niet hè.
Ik heb Theo gebeld en gevraagd of er een chauffeur van kantoor was. Deze was er niet, maar er werd een taxi geregeld.
Ik zei tegen Agus, dat hij met de taxi naar de dokter moest gaan. Maar die werken overdag in het ziekenhuis en zijn pas vanaf 16.00 uur huisarts. Hij moest van mij dan maar direct naar het ziekenhuis gaan.
Toen ik geld voor de taxi ging halen, hoorde ik dat Yayah, die ondertussen ook de ernst van de zaak in zag, ook tegen hem zeggen dat hij naar het ziekenhuis moest gaan. Hij riep mahal(duur) en beiden discussieerden wat af. Ik heb 600.000 Rp (€45,00) gepakt, zodat dat voor hem al niet meer een belemmering kon zijn om naar het ziekenhuis te gaan.
's Avonds kreeg ik een sms van Ayu, dat Agus naar een dokter in het ziekenhuis was. Ondertussen is hij aan de beterende hand.

Gisteren is Theo met de chauffeur van Ton en Margriet naar Jakarta gereden voor een weekje India.

Yayah, onze super kokkie!!!

Ton en Margriet zijn voordat ze definitief naar Nederland afreizen, afgelopen woensdag nog voor 3 weken op vakantie gegaan naar Australië. Daardoor kon Ibu Yayah donderdag gelukkig al bij ons beginnen te werken.
Ibu Yayah is een gezellige, stevige dame, die ook altijd een lach op haar gezicht heeft en niks te veel vindt. Ze heeft heel goede referenties van diverse Nederlandse en andere buitenlandse expats in haar bezit.

Woensdag had ik Yayah gevraagd om donderdagmorgen om 7.30 uur te komen, omdat Theo om 8.00 uur naar de Ambassade van India in Jakarta moest voor een visum. Ik vind dan natuurlijk dat ik mee moet. Eerst 2,5 uur naar de ambassade rijden en dan 1,5 uur op je beurt wachten.
Ik had dan ook door onze reis op en neer naar Jakarta tegen Yayah gezegd, dat we donderdag nog buiten de deur zouden eten en we vrijdag graag voor het eerst van haar kookkunsten gebruik wilden maken.
Komende zaterdag gaat Theo voor een week richting India en ik heb er voor gekozen om niet mee te gaan. Ik heb namelijk niet zo veel met India en daarnaast gaat Theo ook in India nog reizen.

Donderdag is Yayah gelijk begonnen mijn huis anders in te richten en natuurlijk de keuken zo in te richten dat zij er gemakkelijk kan werken. Ik moet zeggen dat ze enorm veel gevoel voor vormgeving en symmetrie heeft en dat ze het erg gezellig heeft gemaakt, door kleine dingetjes te veranderen. Een heel gezellige fruitschaal op de tafel met diverse inheemse vruchten, zo neergelegd, dat ik tegen Theo zei: "dat is een mooi stilleven om te schilderen." Zij kan voor mooie composities zorgen, dat is al wel duidelijk.

Vrijdag had ik gepland om thuis te blijven, om Yayah beter te leren kennen en daar waar nodig nog wat wegwijs te maken in huis. Op vrijdag moet ik er ook om denken dat Agus om 11.30 uur naar de moskee kan. Verder vond ik het ook wel goed, dat Agus voor de 5de keer weer een beetje kennis kon maken met ons nieuw personeelslid. Het is voor ons natuurlijk elke keer weer een beproeving om nieuw personeel in huis te hebben, maar voor Pak Handi en voor Agus zeker is het ook niet gemakkelijk.

Vrijdagmorgen vroeg was Yayah voordat ze naar ons toe kwam naar de markt gegaan, om allerlei groenten en fruit te kopen. Ze had alle boodschappen met de bedragen erbij, keurig netjes opgeschreven in een schriftje.
Hierdoor werd voor ons nogmaals duidelijk, dat Ibu Tati ons beduveld had, want Yayah had minstens zoveel, zo niet meer, dan Tati gekocht, maar was voor nog minder dan de helft kwijt van wat Tati kwijt was.

Gelukkig gaat het allemaal heel erg goed met hen drieën. Ik had Yayah voor haar zelf twee bosjes bloemen uit laten zoeken bij de bloemenman Pak Deden. Deze komt elke vrijdagmorgen om 9 uur met achterop zijn motor een lading bloemen. Later zei ze tegen mij, toen Agus al naar huis was: "ik heb Agus ook een bosje gegeven".
Zaterdag bedankte Agus mij, namens Ayu, voor het mooie bosje bloemen. Leuk toch, dat is toch een teken, dat ze het goed met elkaar kunnen vinden.





Agus mocht 's middags al kennismaken met de kookkunsten van Yayah en toen hij later met mij in de auto zat had hij "enak sekali"(erg lekker) gegeten.
Tussen de middag werd mij gevraagd, wanneer ik wilde lunchen, normaal gesproken nam ik het niet zo nauw met mijn middagmaal, maar goed, nu besloot ik maar te zeggen, dat ik om 12 uur wilde lunchen. Ook werd mij gevraagd of ik warm wilde eten, hier wordt namelijk 3x per dag warm gegeten. Als ik daar aan zou beginnen, dan word ik volgens mij tonnetje rond, lijkt me dus niet zo'n goed idee.

Di dalam atau di luar, Ibu?( binnen of buiten). Ach, als ik dan toch ga lunchen, dan ook maar lekker buiten. Om 12 uur werd er gezegd: "sudah, ibu" of te wel uw lunch staat klaar.
De tafel was gedekt, alsof ik in een restaurant zat. Helemaal super!!! Op een schaaltje was op een sierlijke manier stukjes mango en watermeloen gelegd en verder was er geperst sinaasappelsap.
Op dat moment had ik even zoiets van:” nu begrijp ik waarom mensen die hier wonen niet meer terug willen”.
Trouwens nu ik dit aan het typen ben, wordt mij gevraagd of ik juice wil. Ik zeg overal maar ja op en wat krijg ik? Een glaasje juice van mango, watermeloen en rode meloen in de blender gemaakt. Heerlijk!! De blender was een wens van haar, want daar werkt ze heel veel mee.

Vrijdag hadden we afgesproken om rond 18.30 uur te eten en we begonnen met een paddestoelensoep en aansluitend rendang daging en diverse groentes in een overheerlijk saus. Diverse soorten zelf gebakken kroepoek, eigen gemaakte sambal en natuurlijk nasi putih( witte rijst). Of te wel een echte Indonesische maaltijd. Aansluitend weer ons fruithapje op een bordje. Als wij niet gezond worden, dan weet ik het niet. Na het eten wordt er nog door haar afgewassen en de keuken gedweild en dan gaat ze zo tegen 20.00 uur naar huis.

Een foto van onze dis heb ik nog niet gemaakt, omdat ik dat nog niet zo gepast vond, maar die komt zeker nog wel.


Tiwi (zie foto hierboven toen ze nog niet ziek was, ze heeft inmiddels 7 kilo verloren) moet zich elke maandag bij de internist melden, dus vandaag ook weer en morgen zal ik haar weer bellen. We hebben besloten haar deze maand nog gewoon door te betalen en dan per 1 november te stoppen met betalen van haar salaris. We hebben haar laten weten dat als ze weer beter is, we haar met open armen verwelkomen. Daarmee geven we ook aan, dat we haar plekje vrij houden. Wat we met de medische kosten gaan doen, weten we nog niet. Ik heb Carol en Margriet gevraagd, hoe zij het zouden doen en beiden kwamen afzonderlijk met dit advies. Beiden wonen al meer dan 10 jaar in Indonesië, maar hadden dit nog nooit meegemaakt.

Yayah doet nu ook het pembantu werk erbij en heeft het daardoor toch wel heel erg druk. Eerst dacht ik 2 dames voor het werk is wel veel, maar nu blijkt dat als ze dus ook het koken en de keuken doet en allerlei andere dingen zoals voorraad en boodschappen, dan zullen ze straks allebei voldoende werk hebben.

Met Yayah hebben we zeker ook een gouden troef in huis.

Weer "thuis".

Na een reis van 30 uur zijn we dan weer "thuis" in Bandung. Het vliegtuig had in Kuala Lumpur een storing in het communicatiesysteem en volgens de veiligheidsvoorschriften moest dat goed werken. Dus wij het vliegtuig weer uit na er eerst een goed uur in gezeten te hebben en daarna hebben we nog ruim 3 uur in de lounge zitten wachten, voordat bepaalde onderdelen vervangen waren.

We hebben onderhand 2 "thuizen", waarbij ik nog steeds het gevoel heb, dat Den Bosch mijn thuis is. Volgens mij is dat verschil voor Theo al niet meer zo groot.
We hebben allebei samen met familie en vrienden een heerlijke tijd gehad in Nederland. We hebben daar enorm van genoten. Iedereen heel erg bedankt voor de gezelligheid!!!

Verder was het ook heel erg fijn om in je eigen huis even te kunnen doen en laten wat je wilde, zonder dat er mensen in je huis rondlopen. Het allerfijnste was wel, dat we weer zelf auto konden rijden en op elk moment van de dag weg konden gaan met de auto. We ervaren dat toch wel als de grootste handicap hier. Je moet vooraf eraan denken, wanneer je weg wilt en hoe laat Agus er dan moet zijn. Het spontane van "kom laten we daar even heen gaan", is er helemaal af. Even naar de Praxis(hier Ace hardware) of AH(Setiabudi Supermarket) is er niet bij.

Op donderdag had ik Agus al gesmst: dat ik wilde weten hoe het met Tiwi ging. Hij smste mij terug dat hij dat niet wist. Dan maar weer een tweede sms gemaakt met de volgende opdracht: Agus bel Tiwi en vraag of ze al weer beter is. Twee minuten later smste hij terug, dat Tiwi nog steeds ziek en heel erg mager was, en dat ze mij zondag wilde ontmoeten en met mij wilde praten. Jullie begrijpen dat ik dit dus helemaal niet wilde horen(eigenlijk lezen) en dat ik echt met een beetje lood in mijn schoenen terug naar Bandung ging.

Vanmorgen(zondag) belde Tiwi om te vragen of ze mocht komen praten, want dat wilde ze graag met Ibu dan Bapak (mevr. en meneer) doen. We hebben Agus naar haar toe gestuurd om haar op te halen, zodat ze niet met de angkot (een klein autobusje die als bus dient) naar ons toe hoefde te komen.
Ze was inderdaad mager, maar volgens mij was ze niet méér afgevallen, dan toen ik weg ging. We hebben haar gevraagd, hoe het nu ging en wat de internist gezegd had. Deze had gezegd dat ze eigenlijk opgenomen moest worden in het ziekenhuis, maar zegt ze dan tegen mij: "ibu, rumah sakit mahal, mahal sekali!!! ( ziekenhuis duur, heel erg duur). Tuurlijk weten wij dat, want we hadden de rekeningen van Pak Handi gezien. Nu wordt Tiwi behandeld in een ziekenhuis waar ook veel blanken heen gaan, dus zal die ook nog wel iets duurder zijn, maar het is wel één van de betere ziekenhuizen hier in Bandung.
We hebben haar eerst maar eens gevraagd of ze nog rekeningen had van de dokter. Deze had ze bij zich, het totaal bedrag aan internist, onderzoeken en medicijnen bedroeg: 1.150.000 (1 miljoen 150.000 rupiah, ongeveer 86,00 euro). Dat is voor Tiwi ruim meer dan 1 maandsalaris. We hebben haar het geld gegeven en morgen gaat ze voor controle naar de internist en dan belt ze weer om te zeggen wat er nu moet gaan gebeuren.
We willen haar natuurlijk zeker wel helpen, maar hoe lang ga je daar mee door en tot wat voor een bedrag. We hebben haar gevraagd wat een opname in het ziekenhuis zou kosten en toen zei ze 3 à 4 dagen zou 1 miljoen Rp zijn (75,00 euro weer meer dan een maandsalaris). Goed, we wachten morgen maar af en zullen ons dan verder beraden en natuurlijk weer de nodige inlichtingen vragen bij de andere expats.
Gelukkig komt Ibu Yayah (kokkie) binnenkort en hopelijk wil die het pembantu werk tijdelijk even overnemen. Als dat niet zo is, en met de gezondheid van Tiwi gaat het ook de verkeerde kant op, dan zal ik toch weer op zoek moeten gaan naar een andere pembantu.
Al met al is er niet echt veel veranderd hier in Indonesie en blijf ik dezelfde problemen houden.

We zijn sinds onze thuiskomst ook al 3 kakkerlakken tegen het lijf gelopen, want de regentijd is een klein beetje begonnen en dan vinden ze dat ze ook onderdak moeten hebben. Wij zullen naarstig op zoek gaan naar de plaatsen waar ze binnen kunnen komen.
Verder hebben we weer onze korte broeken en polo's aan en genieten we van het heerlijke warme weer (28C).

Ik was vooraf wel bang, dat als ik weer terug in Nederland zou zijn, ik niet meer terug wilde naar Indonesie. Maar het was juist heel erg goed om even terug te gaan en te zien dat alles nog bij het oude was. Als je van huis bent, ga je alles idealiseren en ga je daar natuurlijk enorm naar terug verlangen en ben je bang dat je dat allemaal mist.
Nu ik weet dat dat niet zo is, zal ik hier in Indonesie ook veel meer kunnen genieten van de dagelijkse dingen, het geeft als het ware een stukje rust. Ik kan hier nog zoveel ervaringen opdoen, want wat dat betreft is het een heel bijzonder land (niet alleen een vakantieland voor velen, maar ook een derde wereldland met heel erg veel armoede en slechte voorzieningen).

Tiwi en ......

Gelukkig gaat het met Tiwi weer de goede kant op. Ze is nog steeds thuis en blijft dat ook tot wij weer terug uit Nederland komen. We hebben onder tussen zo rond de 600.000 Rp (€ 45,00) aan dokters- en internistenrekeningen betaald.

Aan de hand van de medicijnen heb ik de conclusie getrokken, dat ze een maagzweer heeft. Nou heeft ze een hele spannende periode achter de rug, want het is volgens mij heel erg voor deze mensen, om afscheid te moeten nemen van je werkgever waar je 6 jaar lang met plezier voor gewerkt hebt.
Daarnaast zitten ze ook nog de hele tijd in spanning of ze na het vertrek van hun werkgever wel weer werk hebben en zo ja bij wie. De pembantu's die bij een buitenlander en dan vooral voor niet-Aziaten werken hebben een "goed" inkomen en zijn thuis de kostwinner.
Nou zeg ik wel dat het voor het personeel erg is als de werkgever weggaat, maar ik krijg nu al tranen in mijn ogen, als ik er aan denk, dat ik afscheid van Agus moet nemen en eigenlijk geldt dat ook al voor Tiwi.
Nou is Agus ook wel een heel bijzondere jongen, want menig vrouwelijke expat die bij mij in de auto zit, zegt waar heb je die in godsnaam vandaan. Hij is gewoon zo gemanierd, lief, attent en zorgzaam, dat dat heel erg opvalt. Daarnaast rijdt hij als de beste. Het is dan ook mijn Agus.

Wat je dan ook wil als je als expat weggaat, is dat deze mensen weer een goede werkgever krijgen en dat je met een gerust hart terug naar huis kan gaan. Zo ook Margriet en Ton die gaan half november definitief terug naar Nederland en hebben een pembantu en een kokkie. We hadden even met hen afgesproken, dat we zouden kijken hoe het ziekteproces zich bij Tiwi zou ontwikkelen, anders zouden we hun pembantu over willen nemen. Nu gaat het met Tiwi gelukkig de goede kant op, dus zij moeten nog zorgen dat hun pembantu onderdak krijgt.

Hun kokkie daarentegen heeft een nieuwe werkgever gevonden en raad eens wie? Juist ja, wij!!!. Na veel overwegingen en afwegingen hebben we toch maar weer een sollicitatiegesprek gevoerd met Ibu Yayah. Een kokkie die zo geweldig kan koken, iets wat we al 2 x hebben mogen ervaren bij Margriet en Ton, dat je het idee hebt, dat je in een heel goed restaurant eet.

Waarom er nog een personeelslid erbij zou je zeggen. Nou we hebben nu al 3 keer meegemaakt, dat we te pas en te onpas zonder pembantu kunnen komen te zitten en dat is een vervelende situatie. Nu deden de pembantu's van Margriet mijn was, als ik zonder pembantu zat, maar Margriet is straks weg en dan heb ik een probleem. Daarnaast is het hier ook nodig dat eigenlijk dagelijks het huis aangeveegd en gedweild moet worden, dit omdat er door het droge klimaat ontzettend veel stof en fijn zand elke dag binnenkomt.
Ibu Yayah helpt de pembantu van Margriet nu ook. Ze heeft een hekel aan niets doen, dus bij ons zal ze ook samen met Tiwi gaan werken. Als Tiwi nu weer een keer uitvalt, dan heb ik in ieder geval Yayah achter de hand.

Verder is het koken hier toch wel iets anders dan bij ons in Nederland en dat begint al met de groenten, die moeten allemaal heel erg goed gewassen worden en natuurlijk niet met het stromend water uit de kraan.
De bloemkolen en de broccolie moeten hier nog in het zoute water gelegd worden net zoals in oma's tijd, om de rupsen en andere diertjes er uit te krijgen. Het aanrecht is op Indonesische hoogte en dat is niet echt bepaald geweldig voor onze ruggen.
De kant en klaar maaltijden die we in Nederland overal kunnen vinden, moeten hier nog uitgevonden worden. De voorgewassen en gesneden groenten beperken zich tot doperwtjes en worteltjes of een mix hiervan. Een magnetron is hier dan ook niet nodig, want ik zou niet weten wat je er in zou moeten doen.
Al met al hebben we nu toch het idee, dat we er goed aan gedaan hebben om met Ibu Yayah in zee te gaan en hopelijk kunnen die 2 dames straks heel goed met elkaar over weg. Wel weer voor de zekerheid een proeftijd van 2 maanden afgesproken.
De pembantu genaamd Elly, die ik nu even tijdelijk heb, is weer een heel andere vrouw dan Tiwi. Heel nadrukkelijk aanwezig, nieuwsgierig en begon al direct te zeggen dat ze geld nodig had. Ze heeft 2 dochtertjes: 8 jaar en 6 maanden oud. Haar man heeft sinds een maand geen werk meer. Nu hebben we, nadat we ons Australisch geld kwijt zijn geraakt, wat na lang nadenken ongeveer 230 aus dollar (€ 130,00) was, maar een kluisje aangeschaft. Deze wordt dan ook dezer dagen veelvuldig gebruikt, want we zullen Elly niet in de verleiding brengen.

Volgende week is het Idul Fitri, einde van de Ramadan en dan is het hier feest, in die zin dat iedereen terug naar zijn kampong gaat om zijn familie te bezoeken. Er vindt dus een ware landverhuizing plaats. Mensen zitten dagen of halve dagen in een bus om van west Java naar oost Java te komen. Het is dan ook gebruikelijk dat de mensen een extra maandsalaris krijgen en nog een extraatje. We hebben voor iedereen een grote blikken bus vol met koekjes gekocht iets wat hier gebruikelijk is, een zak rijst en verder zullen ze dan nog een extra loonzakje krijgen.

Wij zelf gaan a.s. woensdag ook naar huis, ook om familie en vrienden weer te ontmoeten en te kijken hoe het in Den Bosch er nu uitziet. Wij hebben er ontzettend veel zin in.
Het enige waar we ons nog even zorgen over maken is de rit naar het vliegveld. Het is hier Ramadan en dus geen eten en drinken. De vorige keer toen ik Henk en Jacqueline naar het vliegveld bracht, had Agus het erg zwaar en was het een zeer enerverende rit.
Ze hebben allemaal zo rond 14.00 uur er al last van dat ze duf worden en er niet helemaal meer bij zijn. Wij zelf kunnen Agus wel wakker houden en zeggen dat hij niet zo hard mag rijden, maar om ons heen rijden er nog honderden mensen die niets gegeten en gedronken hebben. Daarnaast is het als het geen Ramadan is, al een hele beproeving, m.a.w. we zullen nu helemaal heel erg blij zijn, als we heelhuids op het vliegveld van Jakarta staan. Nederland we komen er aan!!!

Hoezo personeel lekker handig!!!

Nou weer een week achter de rug waardoor we het heerlijke uitgeruste vakantiegevoel die we hadden al weer volledig kwijt zijn. Tiwi onze nieuwe pembantu, die een geweldige meid is en een geweldige pembantu, is ziek.

Ze heeft iets met haar darmen of maag, dat is niet geheel duidelijk. Hoe gaat dat hier dan in zijn werk. Je gaat 's avonds naar de dokter, omdat deze doktoren eerst overdag verplicht zijn om in een ziekenhuis te werken. Als je hier volgens mij klaagt over je darmen, dan krijg je een lading antibiotica mee en medicijnen om dan weer de antibiotica te kunnen verdragen. Nog een lading pijnstillers en waar dan die andere voor zijn Joost mag het weten. Ze kwam in ieder geval met 5 verschillende soorten medicijnen aanzetten.

Het is op het moment Ramadan en dat houdt in dat ze vanaf 's morgens 4 uur niet meer mogen eten en drinken tot 's avonds rond 6 uur. Een ontzettend ongezonde toestand, te meer ook, omdat deze mensen helemaal niets bij te zetten hebben. Het is hier erg warm en daardoor transpireren ze veel meer en mogen dan niets drinken.

Voor de zekerheid had ik dan ook maar eerst aan Agus gevraagd, hoe het zat als ze ziek zijn. Hij vertelde dat ze dan gewoon mogen eten en drinken, dus het eerste wat ik tegen Tiwi zei: "stop met vasten en eet in ieder geval wat".

Ze heeft vorige week om de dag gewerkt en vrijdag vond ik haar er zo ontzettend slecht uitzien en vermagerd, dat ik haar direct naar huis gestuurd heb en gezegd heb dat ze weer naar de dokter moest gaan.

Nou heeft ze volgens de dokter een wond in haar darmen en als het niet beter wordt moet ze bij hem terug komen. Ze heeft weer een handvol verschillende andere medicijnen meegekregen, maar enig onderzoek vergeet het maar.

Het is wel verklaarbaar waarom ze maar bij die huisarts blijven hangen, omdat het ziekenhuis en de specialisten voor hen onbetaalbaar zijn.

Pak Handi kwam vorige week maandagavond bij ons om te vragen of hij 500.000 Rp (€37,50) van ons kon lenen want zijn dochter lag in het ziekenhuis met tyfus. Later in de week kwam hij met de totale rekening waar we om gevraagd hadden, omdat wij na onze ervaringen met Tati er nog alerter op geworden zijn. Totale rekening was 889.000 Rp dat is behoorlijk wat meer dan een maandsalaris van hem. Omdat wij ook voor de anderen de ziektekosten vergoeden, hebben we zijn lening in de loop van de week kwijtgescholden.


En om de Wet van Murphy nog maar eens een keer uit te laten komen, barstte gisteren de tegelvloer over 2 vierkante meter op de vide met veel geweld en ontzettend kabaal. In eerste instantie wist ik niet wat het was en dacht dat het dak naar beneden kwam. Ik ben naar buiten gegaan of ik iets aan het dak kon zien, maar er was niets te zien.
Toen maar heel voorzichtig naar boven gegaan en daar zag ik dat er van sommige tegels grote stukken glazuur afgesprongen was. En dat de tegels zienderogen steeds verder naar boven kwamen. Het geluid van knappende en los springende tegels bleef gedurende deze hele tijd aanhouden.

Ondertussen beneden was er iets op de vloer terecht gekomen wat het was weet ik nog niet, maar ongeveer 2 à 3 regimenten mieren vonden het nodig om het op te ruimen. Dus het zag zwart.
Emmer met sop en mop gepakt en maar weer opgeruimd.

Agus heeft Ibu Asep (eigenaresse) gebeld en nu zullen er wel weer werklui moeten komen om de boel boven te herstellen. Die zullen het er ook niet schoner op maken, dus hebben we
dan ook maar het aanbod van Tiwi aangenomen om een vriendin van haar even zo lang als pembantu te hebben.
Volgens Agus kan het nog een hele lange tijd duren, voordat Tiwi terug komt. Ook ik maak me daar erge zorgen over, want ik denk dat het ernstig is met haar.

Nou had ik een hele goede hulp, waar ik het ontzettend goed mee kon vinden en nou moet ze ziek worden. Bij Jutta is ze in 6 jaar tijd, maar 3 dagen ziek geweest, of te wel dit is gewoon pure pech.
Dit wordt dus mijn vierde pembantu in 5,5 maand.
Heel erg blij word ik hier niet van, en ik ben op het moment echt even de dagen aan het aftellen, dat we volgende week woensdag in het vliegtuig naar Nederland zitten.

Boothcamp T&T,

Onze vakantie zit er weer op. Donderdag is Theo weer aan het werk gegaan en zijn Henk en Jacqueline naar Nederland vertrokken. We hebben een geweldige vakantie gehad, ondanks het feit dat het vaak iets weg had van een boothcamp, maar Henk en Jacqueline hebben daardoor helemaal geen last van een jetlag gehad.

We waren vrijdag aan de rondreis begonnen richting Pangandaran, onderweg zijn we gestopt bij Kampung Naga. Om in dat dorp te komen moet je 360 traptreden naar beneden lopen en natuurlijk ook weer omhoog.



Het is een dorpje waar de tijd helemaal stilgestaan heeft en waar alles nog op de oude manier gedaan wordt. Vooral de huizenbouw is heel bijzonder, de gemeenschappelijke "badkamer" voor alle bewoners is buiten en de toiletten zijn........

Later op de middag kwamen we aan in Pangandaran. Je legt hier ongeveer 225 km af in 5 à 6 uur, over soms hele smalle hobbelige weggetjes. Onderweg naar Pangadaran kom je ontzettend mooie rijstvelden en geweldige landschappen tegen.

Pangandaran is een badplaats en ligt aan de zuidkant van Java. In 2006 is hier een tsunami geweest en deze heeft alles 600 meter landinwaarts vernield. De restanten daarvan waren nog heel goed te zien. Vanaf die tijd is het ook niet meer zo in trek en heeft de wederopbouw tot nu toe veel moeite gekost. De mensen spreken dan ook telkens van voor en na de tsunami. Je kunt je pas voorstellen hoeveel kracht zoiets heeft, als je ziet dat de stenen huizen die toch zo'n 500 meter van de kust liggen gewoon vernietigd zijn.

We zijn 1 dag in Pangandaran gebleven om naar de Green Canyon te gaan. Dit is nog een stukje oerwoud waar je met een bootje doorheen kunt varen. Ook hebben we daar een bamboebrug uitgetest.

Vanuit Pangandaran zijn we de volgende dag weer vertrokken naar Wonosobo. Daar ligt het Djiengplateau waar je 's morgens vroeg om 5 uur moet zijn voor schitterende foto's. Het was ongeveer een uur rijden vanuit ons hotel, dus het was vroeg opstaan.

Verder is er nog een groot meer waar allemaal giftige dampen uit de aarde komen opborrelen. We hebben nog wat restanten van een oude Hindoe-tempel bezocht en zijn toen terug naar het hotel gegaan voor een ontbijt en vervolgens vertrokken naar de Borobudur.

De Borobudur is de grootste Boeddhistische tempel ter wereld. Het is een enorm bouwwerk en heel indrukwekkend. We hadden een gids mee en op een gegeven moment kwamen we bij de bhudda van geluk. Als je die een hand gaf en je deed dan tegelijkertijd een wens, dan zou deze uitkomen. Henk vond het nodig om halsbrekende toeren uit te halen om de bhudda van geluk, die onder een bel zit, een hand te geven en tegelijkertijd te wensen, dat als hij Jacqueline ten huwelijk zou vragen zij "ja" zou zeggen.


Zijn wens ging gelijk daarna in vervulling toen hij Jacqueline vroeg met hem te trouwen. Henk en Jacqueline waren op deze dag precies 2 jaar bij elkaar. Het was voor ons natuurlijk een hele eer om daar getuige van te mogen zijn.

Na de Borobudur zijn we doorgereden naar Yogyakarta, waar we onszelf voor 2 dagen een verblijf in het Hyatt hotel kado hadden gegeven. 's Avonds hebben we samen met Henk en Jacqueline romantisch gedineerd, want er moest toch iets gevierd worden.

De volgende dag hebben we het Kraton van de Sultan bezocht, een traditionele markt, het waterpaleis en Fort Vredeburg.

Het vervelende van Yogyakarta is wel dat er een heel netwerk van mensen in die stad rondloopt, die je gids willen zijn, of je naar achteraf gelegen batikhandelaren willen brengen en dan geld willen vangen. Het was zeer vermoeiend die mensen voortdurend duidelijk te maken niet van hun diensten gebruik te willen maken. Ik ging ze gaandeweg in het Indonesisch, in steeds bozere bewoordingen duidelijk maken, dat ze weg moesten gaan. Gelukkig hielp het al als we lieten merken, dat we Indonesisch spraken en in Indonesie woonden. Daarnaast moet je daar heel erg goed op je portemonnee letten.
Gelukkig zijn dit soort praktijken in Bandung niet aan de orde.

Het Hyatt hotel beschikte ook over een golfbaan en natuurlijk een zwembad. Dus de volgende dag zijn we om 7.30 de golfbaan op gegaan om daar 18 holes te spelen. Aansluitend zijn we bij het zwembad gaan liggen en hebben onszelf op een massage getrakteerd.

's Avonds zijn we naar een voorstelling geweest met op de achtergrond de Prambanan, de grootste Hindoetempel van Java.

De dag erop zijn wij met de trein van Yogyakarta naar Bandung gegaan. De trein reed door hele mooie landschappen en was voor Indonesische begrippen erg comfortabel.

Agus was de dag ervoor al om 4.30 uur vertrokken met de auto naar Bandung en stond ons 's avonds weer op te wachten bij het station en hij was blij Ibu weer te zien. Natuurlijk de anderen ook (Jacqueline heeft hem ook al helemaal in haar hart gesloten).

De dagen daarna zijn we gaan shoppen in de factory outlets. We zijn nog via de Puncak pas met haar theeplantages

naar Bogor geweest, waar we de Botanische tuinen en Villa Buitenzorg (Max Havelaar van Multatuli) hebben bewonderd.


De terugweg was op zich al een hele belevenis waar Agus alle zeilen bij moest zetten om ons weer heelhuids thuis af te leveren. Vooral ook omdat de Ramadan begonnen was, maar daar over de volgende keer meer.

Nog een keer golfen, naar het Angklung optreden en geluncht bij Sapu Lidi. Een bezoek gebracht aan een doveninstituut waar een mevrouw doofstomme tieners opvangt en een vak (kleermaker, masseur, manicure, papier en kaarten maken, voorwerpen van keramiek) leert met ondersteuning van Terre des Hommes en het Liliane fonds. Ze verkopen daar tassen en hele mooie kaarten, keramiek en dergelijke. Margriet heeft gezorgd dat ze ook via de wereldwinkel in Nederland hun artikelen kunnen verkopen. Het is bewonderenswaardig hoeveel uithoudingsvermogen en inzet deze vrouw heeft. Het is dan ook fantastisch om te zien hoe deze ontwikkelingsmedewerkers in dit soort landen werken.

Henk en Jacqueline in Indonesie

Afgelopen maandag zijn Henk en Jacqueline veilig geland op Jakarta voor een vakantie van ruim 2,5 week samen met ons. Het zijn golfvrienden en dus hebben we ondertussen al 2x gegolfd en verder natuurlijk ook al eitjes gebakken in de vulkaan en de koffiefabriek bekeken. Dit is een oude koffiefabriek uit 1930 nog gemaakt door de Nederlanders en nog steeds in bedrijf.

Vandaag vertrekken we voor een rondreis op Java samen met Agus. We gaan eerst richting Pangandaran, daarna naar Wonosobo en aansluitend naar Yogyakarta. Natuurlijk zit de Borobordur in de reis opgenomen.

Als we terug komen een uitgebreid verslag van wat we allemaal gezien en meegemaakt hebben.

Tot nog toe zijn de reacties van Henk en Jacqueline heel veel ohh's en ahh's en komen ze ogen te kort.