Tiwi zal niet meer terug komen.

Maandag met de man van Tiwi een gesprek gehad. Hij zei dat Tiwi een operatie moest hebben en dat dat 26 miljoen(1950,-- euro) rupiah zou gaan kosten. Het zou 26 miljoen in het ene ziekenhuis zijn, waar ze nu onder behandeling was of 15 miljoen rupiah bij een ander ziekenhuis voor Indonesiers en dan krijgen ze 11 miljoen rupiah van één of andere instantie.
Hij had de status van Tiwi bij zich en ik had hem gevraagd of ik daar een kopie van mocht maken.

Later die middag heb ik de ingescande documenten naar Denise gestuurd. De Nederlandse internist die ik hier ook vorig jaar oktober gesproken had als voorbereiding naar Indonesië. Ik heb het zo druk gehad met allerlei andere dingen hier, dat ik Denise tot nu toe nog niet gesproken had. Wel veel over haar gehoord, want zij en haar man worden natuurlijk door veel expats geraadpleegd en zitten natuurlijk zelf ook gewoon in dat wereldje. Helaas golft ze niet.

Denise belde mij 's avonds op en zei dat het er heel slecht uit zag. Ze stelde voor om met de behandelende arts te gaan praten. Dat kwam goed uit want Tiwi had dinsdag een afspraak met deze dokter. Dus dinsdagmorgen heb ik gevraagd of wij (Denise en ik) mee mochten en met de dokter mochten praten. Dit was goed en dus zei ik, dat ik Tiwi bij haar huis zou komen ophalen.

Nou kan je met een auto niet de kampung inrijden, omdat die alleen maar toegangkelijk is via een heel klein gangetje. Dus daar aangekomen vraag je je dan af hoe nu verder. Ik weet helemaal niet wat wel mag en wat niet gebruikelijk is. Gelukkig komt er dan vaak wel een opmerking van Agus, waar ik uit op kan maken wat ik moet doen.
Hij stelde voor dat hij naar het huis van Tiwi zou lopen, om te zeggen dat we er waren. Na een tijdje kwam hij terug met achter hem aan een zeer slecht uitziende Tiwi, die helemaal geel was en heel erg vermagerd. Ze kon bijna niet lopen.

Daar achteraan alle vrouwen die op dat moment volgens mij in de kampung waren. Dit was zo indrukwekkend en dat heeft zo veel indruk op mij gemaakt, dat het nog steeds op mijn netvlies staat. Ze begeleiden haar allemaal naar de auto en binnen de kortste keren was mijn auto dubbeldik omringd met allemaal vrouwen.
Allemaal heel dankbaar en allemaal wilden ze een glimp van mij opvangen. Ook de zoon en de man van Tiwi wilden mee en dan krijg je een probleem waar ga ik zitten. Ik hoor namelijk niet naast een man te zitten, dus achteraf blijkt, dat ik eigenlijk bij Agus voorin had moeten zitten, maar ik wilde Tiwi eigenlijk zien om te kijken hoe erg ze er aan toe was. Dus ik ben bij haar en haar man achterin blijven zitten. Onderweg nog de stoel bijna in slaapstand gezet, want ze had een enorme dik opgezette buik, waar ze erg veel pijn aan had.

In het ziekenhuis hebben Denise en ik, nadat Denise ook even naar Tiwi gekeken had een gesprek aangevraagd met haar dokter. Beide dokters waren van mening dat het niet meer te genezen was en dat Tiwi eigenlijk al in een terminale fase verkeerde. Ook al was ze eerder naar de dokter gegaan, dan had het niets uitgemaakt, zelfs in Nederland niet. Deze vorm van leverkanker is niet te behandelen.
Nu is het gebruikelijk in Indonesië, dat er nooit tegen de patiënt gezegd wordt, dat ze dood gaan dus ook in dit geval niet. Wij hebben dat te respecteren. Nou heeft deze dokter wel tegen de man van Tiwi gezegd, dat opereren niet mogelijk was, maar blijkbaar is dat niet doorgedrongen, dus ik heb de dokter gevraagd het hem nog een keer te vertellen, want anders zou het zo lijken dat wij op het laatste moment toch niet wilden betalen.
Nadat de 2 doktoren het nog even over het ziektebeeld gehad hadden, heb ik de dokter gevraagd wat hij nu verder van plan was te doen. De dokter van Tiwi gaf haar 6 maanden, maar Denise denkt eerder in de richting van 3 maanden. Haar buik kon d.m.v. een punctie wat ontlast worden, maar het zou zeer snel weer zo opgezet zijn. Verder was het risico op een infectie enorm groot en dan zou het ook afgelopen zijn.
Daarna heb ik hem gevraagd wat hij ging doen, als ze ontzettend veel pijn zou krijgen en gelukkig nam hij toen het woord morfine in zijn mond. Al met al kwamen Denise en ik bij hem vandaan met zoiets van, gelukkig ze heeft in ieder geval een goede dokter naar westerse maatstaven, die zijn hier namelijk maar sporadisch, als ik Denise mag geloven.

Bij Tiwi aangekomen, kregen we allebei van die blikken van hoe is het met haar. Ze bleven maar doorvragen en Denise zei op een gegeven moment tegen mij: "Sorry ik moet het zeggen ik vind dit zo vreselijk". Toen hebben we Tiwi, haar man en de rest(ondertussen waren er een paar vriendinnen en familie gekomen) maar verteld, dat een operatie niet mogelijk was.
Dit was natuurlijk geen leuke boodschap en eigenlijk hadden we met de dokter afgesproken dat hij dat nog een keer weer tegen de man van Tiwi zou zeggen.
Gelijk daarna kwam de dokter dan ook om de man van Tiwi bij zich te roepen om het hem dan nog een keer te vertellen. Toen hij bij de dokter vandaan kwam zag ik aan hem, dat hij het nu allemaal wel begreep.
Nadat hij de familie ingelicht had, ben ik bij hem gaan zitten en toen zei hij tegen mij:" een operatie is niet mogelijk". Ik zei tegen hem dat Tiwi medicijnen zou krijgen en dat er eventueel iets met haar buik gedaan zou worden en dat wij dat allemaal zouden betalen. Nu klinkt dit raar, maar geloof me als er geen geld is, dan kun je het gewoon schudden. Bij binnenkomst in het ziekenhuis dien je eerst te betalen, voordat je verder mag.

Nadat er bloed geprikt was en een onderzoek bij Tiwi, heb ik nog even met de dokter gesproken en hij gaat nu volgende week een punctie doen, dan wordt ze dinsdag opgenomen en woensdag mag ze dan weer naar huis. Ik heb ook de familie aangeboden om vanaf nu haar naar het ziekenhuis te brengen en te halen. Ze kan lekker in onze auto liggen en dat is toch iets wat je op z'n minst moet doen.

Tiwi is 47 jaar, een pembantu met een eigen huisje, dat houdt in dat ze altijd heel erg hard gewerkt heeft en zeer goed met haar geld om is gegaan. Het is een bijzonder lieve vrouw, waardoor het nog veel moeilijker is om dit te accepteren. Zelfs beide doktoren hadden het er moeilijk mee en ik dacht altijd, dat die over dit soort dingen heel gemakkelijk heen zouden stappen, maar gelukkig ben ik er achter gekomen, dat dat ook gewoon mensen zijn. Deze 2 in ieder geval wel.